Hiperleksia pada anak autisme: pandai membaca awal tetapi sukar memahami, dan cara membina kefahaman

Ada ibu bapa yang terkejut apabila anak autisme mereka sudah boleh membaca perkataan pada usia dua atau tiga tahun, kadang-kadang tanpa diajar. Anak mungkin membaca papan tanda, label makanan atau tajuk buku dengan lancar. Namun, apabila ditanya tentang apa yang dibaca, anak tidak dapat menjawab. Keadaan ini dikenali sebagai hiperleksia.

Apakah hiperleksia?

Ulasan sistematik pada 2017 yang meneliti 82 laporan kes dan kajian kumpulan melibatkan 912 peserta, termasuk 315 individu dengan hiperleksia, menerangkan hiperleksia sebagai kebolehan membaca perkataan yang mendahului kefahaman. Kebolehan ini diperoleh awal tanpa diajar secara khusus dan disertai minat yang kuat terhadap huruf dan bahan bertulis. Penulis ulasan menyatakan profil ini mencirikan sebahagian spektrum autisme dan kemahiran hiperleksia boleh digunakan dalam intervensi.

Berapa biasa?

Kajian pada 2023 menyatakan hiperleksia mencirikan sehingga 20% kanak-kanak autisme. Kajian berasaskan sampel wakil kebangsaan pada 2015 terhadap kanak-kanak berumur 6 hingga 9 tahun pula mendapati 9% kanak-kanak autisme mempunyai profil hiperleksia. Perbezaan angka ini bergantung kepada cara kajian mentakrif dan mengukur hiperleksia.

Membaca tidak sama dengan memahami

Kajian pada 2006 terhadap 41 kanak-kanak autisme mendapati secara purata mereka membaca perkataan dalam julat biasa, tetapi kefahaman bacaan terjejas, dengan variasi yang besar antara individu. Meta-analisis pada 2021 yang menggabungkan 26 kajian kanak-kanak autisme berumur 6 hingga 18 tahun mendapati kefahaman bacaan berkait dengan dua kemahiran pada tahap yang hampir sama: kebolehan membaca perkataan dan bahasa lisan. Jadi, untuk memahami bacaan, anak memerlukan kedua-duanya.

Kajian pada 2018 juga menunjukkan kelemahan bahasa lisan pada usia 3 tahun sudah dapat dikenal pasti dalam kalangan kanak-kanak yang kemudian menunjukkan profil hiperleksia pada usia 8 tahun. Ini mengingatkan ibu bapa supaya tidak terlalu cepat berpuas hati hanya kerana anak sudah pandai membaca.

Kekuatan yang boleh digunakan

Berita baiknya, minat anak terhadap tulisan boleh menjadi jambatan untuk membina bahasa. Kajian pada 2021 terhadap 30 kanak-kanak prasekolah, termasuk 8 kanak-kanak autisme dengan hiperleksia, mendapati intervensi 6 minggu dengan sokongan ibu bapa meningkatkan skor kefahaman bacaan kumpulan ini secara signifikan.

Langkah di rumah

• Padankan perkataan dengan makna. Tunjukkan perkataan bertulis bersama gambar atau benda sebenar, contohnya kad “cawan” diletakkan di sebelah cawan.
• Tanya soalan ringkas selepas membaca. Mulakan dengan soalan siapa, apa dan di mana. Beri pilihan jawapan bergambar jika anak sukar menjawab.
• Lakonkan ayat. Selepas membaca “Kucing melompat”, lakonkan bersama-sama supaya anak melihat maksud ayat itu.
• Gunakan label dan arahan bertulis. Tampal label pada barang di rumah dan tulis arahan ringkas seperti “Basuh tangan” untuk membantu anak memahami rutin.
• Berbual tentang cerita. Jangan hanya meminta anak membaca kuat. Bincangkan watak, perasaan dan apa yang mungkin berlaku seterusnya.
• Ikut minat anak. Pilih bahan bacaan tentang topik yang anak gemari supaya dia kekal bermotivasi.

Kebolehan membaca anak ialah satu kekuatan. Dengan sokongan yang betul, kekuatan ini boleh membantu anak memahami dunia di sekelilingnya. Bincang dengan ahli terapi pertuturan untuk menilai kefahaman bahasa anak dan merancang aktiviti yang sesuai.

Penafian: Artikel ini ialah maklumat pendidikan umum dan bukan nasihat klinikal individu. Sila berbincang dengan profesional kesihatan atau ahli terapi yang mengenali anak anda.

Rujukan

• Ostrolenk A, et al. Hyperlexia: systematic review, neurocognitive modelling, and outcome. Neuroscience and Biobehavioral Reviews. 2017. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2017.04.029
• Ostrolenk A, et al. A longitudinal study on language acquisition in monozygotic twins concordant for autism and hyperlexia. Brain and Cognition. 2023. https://doi.org/10.1016/j.bandc.2023.106099
• Wei X, et al. Reading and math achievement profiles and longitudinal growth trajectories of children with an autism spectrum disorder. Autism. 2015. https://doi.org/10.1177/1362361313516549
• Nation K, et al. Patterns of reading ability in children with autism spectrum disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders. 2006. https://doi.org/10.1007/s10803-006-0130-1
• Sorenson Duncan T, et al. Building meaning: meta-analysis of component skills supporting reading comprehension in children with autism spectrum disorder. Autism Research. 2021. https://doi.org/10.1002/aur.2483
• Macdonald D, et al. Early reading comprehension intervention for preschoolers with autism spectrum disorder and hyperlexia. Journal of Autism and Developmental Disorders. 2021. https://doi.org/10.1007/s10803-021-05057-x
• Åsberg Johnels J, et al. Current profiles and early predictors of reading skills in school-age children with autism spectrum disorders: a longitudinal, retrospective population study. Autism. 2018. https://doi.org/10.1177/1362361318811153