ADHD bersama autisme: kenapa anak sukar duduk diam dan langkah praktikal untuk ibu bapa

Ramai ibu bapa perasan anak autisme mereka sukar duduk diam, cepat beralih perhatian atau bertindak sebelum berfikir. Kadangkala keadaan ini dianggap sebagai sebahagian daripada autisme semata-mata, atau sebagai sikap degil. Hakikatnya, sebahagian kanak-kanak autisme turut mempunyai gangguan kurang daya tumpuan dan hiperaktif, atau ADHD. Mengenal pasti kedua-dua keadaan ini membantu keluarga memilih sokongan yang lebih tepat.

Berapa kerap ADHD wujud bersama autisme?

Satu meta-analisis pada tahun 2021 yang menggabungkan 63 kajian mendapati kelaziman ADHD dalam kalangan individu autisme ialah kira-kira 38.5 peratus pada masa kajian dan 40.2 peratus sepanjang hayat, iaitu hampir 4 daripada 10 orang. Anggaran ini berbeza mengikut umur, kehadiran kecacatan intelek dan kriteria diagnosis yang digunakan. Satu lagi meta-analisis pada tahun 2019 yang merangkumi 96 kajian menganggarkan kadar sekitar 28 peratus dan menyenaraikan ADHD sebagai keadaan bersama yang paling kerap dilaporkan dalam populasi autisme.

Walaupun kerap berlaku, ADHD mudah terlepas pandang. Satu kajian populasi sekolah pada tahun 2024 mendapati ADHD wujud pada 32.8 peratus kanak-kanak autisme, tetapi hanya 15.8 peratus kanak-kanak yang mempunyai kedua-dua keadaan pernah didiagnosis dengan kedua-duanya sebelum kajian dijalankan.

Kenapa ia penting?

Kajian pada tahun 2023 mendapati kanak-kanak autisme yang turut mempunyai ADHD lebih berkemungkinan mengalami kebimbangan, kemurungan dan masalah tingkah laku berbanding kanak-kanak autisme tanpa ADHD. Ini bermakna kesukaran memberi tumpuan bukan isu kecil. Ia boleh menjejaskan pembelajaran, hubungan dengan rakan dan kesejahteraan emosi anak.

Satu kajian rawak terhadap 180 kanak-kanak autisme berumur 3 hingga 7 tahun mendapati latihan ibu bapa membantu mengurangkan tingkah laku mengganggu, dan tahap simptom ADHD mempengaruhi tindak balas anak terhadap latihan itu. Oleh itu, penilaian ADHD membantu perancangan sokongan yang lebih sesuai.

Langkah praktikal di rumah

Kajian rawak terkawal pada tahun 2021 terhadap ibu bapa kepada 92 kanak-kanak ADHD berumur 4 hingga 12 tahun mendapati teknik mengatur keadaan sebelum tingkah laku berlaku dapat mengurangkan masalah tingkah laku harian dan ketidakperhatian. Berdasarkan prinsip ini, ibu bapa boleh mencuba langkah berikut:

1. Catat corak. Perhatikan bila anak paling sukar memberi tumpuan atau duduk diam. Adakah selepas sekolah, ketika lapar, atau ketika persekitaran bising?
2. Susun persekitaran dahulu. Kurangkan gangguan di meja belajar. Simpan mainan dan skrin di luar pandangan semasa tugasan.
3. Pecahkan tugasan. Bahagikan kerja kepada langkah pendek dan sediakan rehat singkat untuk bergerak.
4. Arahan satu demi satu. Beri satu arahan pada satu masa, gunakan sokongan visual jika perlu, dan puji usaha anak dengan segera.
5. Selaraskan dengan sekolah. Kongsi pemerhatian dengan guru supaya strategi di rumah dan di sekolah selari.

Bila perlu mendapatkan penilaian?

Jika kesukaran memberi tumpuan, hiperaktif atau tindakan terburu-buru berlaku di lebih daripada satu tempat dan mengganggu kehidupan harian, bincang dengan doktor atau ahli psikologi untuk penilaian lanjut. Penilaian yang teliti membantu membezakan ciri autisme, ADHD, kebimbangan atau faktor lain seperti masalah tidur.

Kesimpulan

ADHD dan autisme sering wujud bersama, tetapi gabungan ini kerap tidak dikenal pasti. Dengan pemerhatian yang teliti, persekitaran yang tersusun dan kerjasama bersama guru serta profesional, ibu bapa boleh membantu anak belajar dan berfungsi dengan lebih selesa.

Penafian: Artikel ini ialah maklumat pendidikan umum dan bukan nasihat klinikal individu. Sila dapatkan nasihat profesional kesihatan yang bertauliah untuk keadaan anak anda.

Rujukan

1. Rong Y, et al. Prevalence of attention-deficit/hyperactivity disorder in individuals with autism spectrum disorder: a meta-analysis. Research in Autism Spectrum Disorders. 2021. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2021.101759
2. Lai MC, et al. Prevalence of co-occurring mental health diagnoses in the autism population: a systematic review and meta-analysis. The Lancet Psychiatry. 2019. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(19)30289-5
3. Canals J, et al. Prevalence of comorbidity of autism and ADHD and associated characteristics in school population: EPINED study. Autism Research. 2024. https://doi.org/10.1002/aur.3146
4. Casseus M, et al. Prevalence and treatment of mental, behavioral, and developmental disorders in children with co-occurring autism spectrum disorder and attention-deficit/hyperactivity disorder: a population-based study. Autism Research. 2023. https://doi.org/10.1002/aur.2894
5. Hornstra R, et al. Which techniques work in behavioral parent training for children with ADHD? A randomized controlled microtrial. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology. 2021. https://doi.org/10.1080/15374416.2021.1955368
6. Lecavalier L, et al. Moderators of parent training for disruptive behaviors in young children with autism spectrum disorder. Journal of Abnormal Child Psychology. 2016. https://doi.org/10.1007/s10802-016-0233-x