Kebimbangan pada anak autisme: tanda yang mudah terlepas pandang dan cara membantu

Ramai ibu bapa melihat anak autisme mereka menangis atau mengamuk apabila rutin berubah, menutup telinga apabila mendengar bunyi tertentu, atau enggan masuk ke tempat baharu. Tingkah laku ini kadang-kadang dianggap sebahagian daripada autisme semata-mata. Namun, kajian menunjukkan bahawa sebahagian besar daripadanya mungkin berpunca daripada kebimbangan, iaitu rasa takut atau risau yang berlebihan sehingga mengganggu kehidupan harian anak.

Berapa biasa kebimbangan pada anak autisme?

Satu meta-analisis yang diterbitkan pada tahun 2011 menggabungkan 31 kajian melibatkan 2,121 kanak-kanak dan remaja autisme berumur bawah 18 tahun. Penyelidik mendapati 39.6 peratus daripada mereka mempunyai sekurang-kurangnya satu gangguan kebimbangan. Jenis yang paling kerap ialah fobia spesifik (29.8 peratus), iaitu ketakutan melampau terhadap sesuatu seperti bunyi, haiwan atau tempat tertentu. Ini diikuti gangguan obsesif kompulsif (17.4 peratus) dan kebimbangan sosial (16.6 peratus).

Angka ini menunjukkan kebimbangan bukan perkara terpencil. Hampir dua daripada setiap lima kanak-kanak autisme dalam kajian tersebut mengalaminya.

Mengapa kebimbangan mudah terlepas pandang?

Ulasan saintifik tentang kebimbangan dalam kalangan kanak-kanak autisme menjelaskan bahawa mereka sering tidak menunjukkan tanda kebimbangan seperti kanak-kanak lain. Anak yang sukar bercakap mungkin tidak dapat berkata “saya takut”. Sebaliknya, rasa takut itu muncul sebagai tingkah laku, misalnya:

• marah atau menangis apabila jadual berubah secara tiba-tiba;
• mengelak tempat, bunyi atau benda tertentu dengan bersungguh-sungguh;
• mengulang soalan yang sama berkali-kali tentang apa yang akan berlaku;
• sukar tidur atau kelihatan sentiasa tegang.

Oleh sebab itu, penilaian kebimbangan pada anak autisme lebih tepat apabila maklumat dikumpul daripada beberapa pihak, iaitu ibu bapa, guru dan anak sendiri jika boleh.

Adakah kebimbangan boleh dibantu?

Ya. Pendekatan yang paling banyak dikaji ialah terapi kognitif tingkah laku, iaitu terapi yang membantu anak mengenal perasaan, memahami fikiran yang menakutkan dan berdepan perkara yang ditakuti secara beransur-ansur. Bagi anak autisme, terapi ini biasanya diubah suai, contohnya dengan lebih banyak bahan visual dan rutin yang jelas.

Meta-analisis pada tahun 2021 menilai 19 kajian rawak terkawal yang melibatkan 833 peserta. Terapi kognitif tingkah laku didapati mengurangkan simptom kebimbangan sejurus selepas rawatan. Kesannya paling besar menurut penilaian klinisian, dan lebih kecil tetapi masih bermakna menurut laporan ibu bapa dan anak. Penyelidik juga mengingatkan bahawa data susulan jangka panjang masih terhad, jadi manfaat jangka panjang belum dapat dipastikan.

Satu lagi meta-analisis yang menilai 23 kajian mendapati kesan terapi lebih besar apabila ibu bapa terlibat dalam rawatan berbanding apabila anak dirawat seorang diri. Ini memberi mesej penting: peranan ibu bapa di rumah amat bermakna.

Langkah mudah di rumah

1. Beri amaran awal. Beritahu anak sebelum rutin berubah. Gunakan gambar, jadual visual atau pemasa supaya perubahan lebih mudah dijangka.
2. Namakan perasaan. Gunakan perkataan mudah seperti “adik takut bunyi kuat” untuk membantu anak mengenal emosinya.
3. Dekati sedikit demi sedikit. Jika anak takut sesuatu, dekati perkara itu secara berperingkat, mulakan dari jarak yang anak selesa, dan puji setiap langkah kecil.
4. Kekalkan rutin menenangkan. Sediakan aktiviti atau sudut tenang yang anak suka apabila dia mula rasa tertekan.
5. Catat corak. Tulis bila dan di mana kebimbangan muncul. Catatan ini membantu profesional menilai keadaan anak.

Bila perlu mendapatkan nasihat?

Dapatkan nasihat doktor atau ahli psikologi anak jika kebimbangan menghalang anak ke sekolah, tidur, makan atau menyertai aktiviti keluarga, atau jika tingkah laku semakin teruk. Kebimbangan tidak menjadikan anak “lebih autisme”. Ia keadaan yang boleh dikenal pasti dan dibantu, dan sokongan awal boleh meningkatkan keselesaan serta kualiti hidup anak.

Rujukan

1. van Steensel FJA, Bögels SM, Perrin S. Anxiety disorders in children and adolescents with autistic spectrum disorders: a meta-analysis. Clinical Child and Family Psychology Review. 2011;14(3):302-317. doi:10.1007/s10567-011-0097-0
2. White SW, Oswald D, Ollendick T, Scahill L. Anxiety in children and adolescents with autism spectrum disorders. Clinical Psychology Review. 2009;29(3):216-229. doi:10.1016/j.cpr.2009.01.003
3. Sharma S, Hucker A, Matthews T, Grohmann D, Laws KR. Cognitive behavioural therapy for anxiety in children and young people on the autism spectrum: a systematic review and meta-analysis. BMC Psychology. 2021;9:151. doi:10.1186/s40359-021-00658-8
4. Perihan C, et al. Effects of cognitive behavioral therapy for reducing anxiety in children with high functioning ASD: a systematic review and meta-analysis. Journal of Autism and Developmental Disorders. 2019. doi:10.1007/s10803-019-03949-7

Penafian: Artikel ini ialah maklumat pendidikan umum dan bukan nasihat klinikal individu. Sila berbincang dengan profesional kesihatan yang berkelayakan tentang keperluan anak anda.