Latihan ibu bapa: cara berasaskan kajian untuk urus tingkah laku mencabar anak autisme

Tingkah laku mencabar seperti mengamuk, enggan mengikut arahan atau memukul boleh membuatkan hari-hari ibu bapa terasa sangat memenatkan. Ramai ibu bapa tertanya-tanya sama ada mereka sendiri boleh melakukan sesuatu yang benar-benar membantu. Kajian menunjukkan jawapannya ya: latihan ibu bapa ialah salah satu pendekatan yang mempunyai bukti kukuh untuk mengurangkan tingkah laku mengganggu dalam kalangan anak autisme.

Apa itu latihan ibu bapa?

Dalam latihan ibu bapa, ibu bapa belajar strategi khusus daripada ahli terapi untuk memahami punca tingkah laku anak dan cara bertindak balas dengan konsisten. Fokusnya bukan untuk menyalahkan ibu bapa, tetapi untuk memberi alat yang praktikal. Biasanya ia melibatkan beberapa sesi, latihan di rumah dan perbincangan susulan.

Apa kata kajian?

Satu kajian rawak terkawal besar yang diterbitkan pada tahun 2015 melibatkan 180 kanak-kanak autisme berumur 3 hingga 7 tahun di 6 lokasi, selama 24 minggu. Satu kumpulan menerima latihan ibu bapa dengan strategi mengurus tingkah laku, manakala satu lagi menerima pendidikan ibu bapa yang hanya memberi maklumat tentang autisme. Hasilnya:

• Skor kerengsaan anak turun 47.7 peratus dalam kumpulan latihan ibu bapa, berbanding 31.8 peratus dalam kumpulan pendidikan sahaja.
• Klinisian yang tidak mengetahui kumpulan anak menilai 68.5 peratus anak dalam kumpulan latihan menunjukkan respons positif, berbanding 39.6 peratus dalam kumpulan pendidikan.

Pengkaji turut menyatakan bahawa kepentingan klinikal penambahbaikan ini masih perlu dikaji lebih lanjut. Analisis susulan daripada kajian yang sama pada tahun 2018 mendapati ibu bapa dalam kumpulan latihan berasa lebih cekap, serta mengalami kurang tekanan dan bebanan penjagaan.

Meta-analisis pada tahun 2017 yang menggabungkan 8 kajian rawak terkawal dengan 653 peserta juga menyokong keberkesanan latihan ibu bapa untuk tingkah laku mengganggu, dengan kesan bersaiz sederhana.

Strategi asas yang boleh dicuba

1. Catat apa yang berlaku sebelum dan selepas. Setiap kali tingkah laku mencabar berlaku, catat apa yang berlaku sejurus sebelumnya (contohnya diminta berhenti bermain) dan apa yang berlaku selepasnya (contohnya tugas dibatalkan). Corak ini membantu memahami fungsi tingkah laku: adakah anak mahu sesuatu, mahu mengelak sesuatu, atau sedang tidak selesa?

2. Puji segera tingkah laku yang baik. Tangkap anak ketika dia berkelakuan baik dan puji dengan spesifik, contohnya “Bagus, adik letak kasut di rak.” Perhatian positif yang kerap membantu tingkah laku baik berulang.

3. Beri arahan pendek dan jelas, satu demi satu. Gunakan ayat ringkas, dapatkan perhatian anak dahulu, dan beri masa untuk anak memproses arahan. Jadual visual atau gambar boleh membantu.

4. Sediakan anak untuk peralihan. Beri amaran awal sebelum aktiviti bertukar, contohnya “Lagi lima minit, kita mandi.” Peralihan yang dijangka biasanya kurang mencetuskan amukan.

5. Kekal konsisten. Strategi lebih berkesan jika semua penjaga di rumah menggunakan pendekatan yang sama.

Jaga diri ibu bapa juga

Mengurus tingkah laku mencabar setiap hari memang meletihkan. Jika anda rasa terbeban, itu bukan tanda kegagalan. Dapatkan sokongan daripada pasangan, keluarga atau kumpulan sokongan ibu bapa, dan berehat apabila boleh. Ibu bapa yang lebih tenang biasanya lebih mudah konsisten.

Bincang dengan ahli terapi anak anda tentang latihan ibu bapa yang sesuai dengan umur dan keperluan anak. Tonton juga video pendek kami tentang topik ini di bahagian video Panduan Autisme.

Rujukan

1. Bearss K, et al. Effect of parent training vs parent education on behavioral problems in children with autism spectrum disorder: a randomized clinical trial. JAMA. 2015;313(15):1524-1533. https://doi.org/10.1001/jama.2015.3150
2. Iadarola S, et al. Teaching parents behavioral strategies for autism spectrum disorder (ASD): effects on stress, strain, and competence. Journal of Autism and Developmental Disorders. 2018. https://doi.org/10.1007/s10803-017-3339-2
3. Postorino V, et al. A systematic review and meta-analysis of parent training for disruptive behavior in children with autism spectrum disorder. Clinical Child and Family Psychology Review. 2017. https://doi.org/10.1007/s10567-017-0237-2

Penafian: Artikel ini ialah maklumat pendidikan umum dan bukan nasihat klinikal individu. Sila rujuk ahli terapi atau profesional kesihatan yang berkelayakan untuk penilaian anak anda.