Peranan bapa dalam perkembangan anak autisme: apa kata kajian dan cara mula melibatkan diri

Apabila bercakap tentang intervensi anak autisme, perhatian sering tertumpu kepada ibu. Ibu yang menghantar anak ke sesi terapi, ibu yang mencatat kemajuan, dan ibu yang menyertai bengkel. Namun kajian menunjukkan bapa juga memainkan peranan yang sama penting. Artikel ini merumuskan apa yang diketahui tentang penglibatan bapa dan cara mudah untuk bapa mula terlibat.

Bapa sering tertinggal dalam kajian

Satu ulasan sistematik tahun 2019 mendapati bapa jarang disertakan dalam kajian dan intervensi autisme. Ulasan sistematik tahun 2025 menunjukkan jurang ini dengan jelas: daripada 94 pasangan ibu bapa dan anak dalam kajian bimbingan ibu bapa, hanya 2 melibatkan bapa. Ulasan tahun 2011 juga menyatakan bapa kurang diwakili dalam intervensi awal, walaupun gaya interaksi bapa boleh menyumbang kepada perkembangan bahasa dan permainan simbolik anak.

Apa yang berlaku apabila bapa terlibat

Ulasan sistematik tahun 2019 mendapati bapa mungkin sama berkesan seperti ibu dalam melaksanakan strategi intervensi, dan penglibatan tinggi kedua-dua ibu bapa boleh menambah baik sistem keluarga secara keseluruhan. Ulasan tahun 2025 pula mendapati bimbingan ibu bapa boleh dilaksanakan dengan jayanya bersama bapa.

Kajian tahun 2025 terhadap 51 keluarga (51 bapa dan 51 ibu) mendapati penglibatan kedua-dua ibu bapa dalam terapi pertuturan berkait dengan permainan dan pengalaman komunikasi yang lebih baik. Bagi bapa, penglibatan berkait secara langsung dengan beban emosi yang lebih rendah dan kemahiran komunikasi anak yang lebih baik. Satu lagi kajian tahun 2025 yang memantau 20 kanak-kanak prasekolah autisme selama setahun mendapati kepekaan ibu dan bapa meningkat, dan anak secara umum lebih terlibat semasa berinteraksi dengan bapa.

Sokongan untuk bapa juga memberi kesan kepada bapa sendiri. Kajian tahun 2021 terhadap 184 bapa mendapati program sokongan melalui mesej teks dikaitkan dengan pengurangan tekanan keibubapaan dan peningkatan keyakinan diri sebagai ibu bapa.

Cara mula di rumah

• Luangkan masa bermain setiap hari. Walaupun 10 hingga 15 minit, masa khas bersama anak membina hubungan dan peluang komunikasi.
• Ikut minat anak. Jika anak suka kereta, main kereta bersama. Masuk ke dunia anak dahulu sebelum mengajar perkara baharu.
• Main aktif sambil menamakan tindakan. Kejar-kejar, buai atau gelitik sambil berkata “lari”, “tangkap” atau “lagi”. Permainan fizikal ini sering menyeronokkan dan mendorong anak untuk meminta lagi.
• Hadir ke sesi terapi apabila boleh. Tanya ahli terapi apa yang boleh dilatih di rumah, supaya kedua-dua ibu bapa menggunakan strategi yang sama.
• Kongsi tugas harian. Mandikan anak, bacakan buku sebelum tidur atau uruskan rutin pagi. Perkongsian tugas meringankan beban ibu dan memberi bapa lebih banyak peluang berinteraksi.

Bukan soal siapa lebih baik

Penglibatan bapa bukan bermaksud menggantikan peranan ibu atau membandingkan siapa yang lebih pandai. Setiap ibu bapa membawa gaya interaksi tersendiri, dan anak mendapat manfaat daripada kepelbagaian ini. Apabila kedua-dua ibu bapa terlibat, beban dikongsi, strategi lebih konsisten dan anak mendapat lebih banyak peluang untuk belajar sepanjang hari.

Penutup

Bapa, kehadiran anda bermakna. Langkah kecil seperti bermain setiap hari dan bertanya kepada ahli terapi tentang latihan di rumah sudah cukup sebagai permulaan. Bincang dengan ahli terapi tentang cara bapa boleh membantu mengikut keperluan anak dan keadaan keluarga.

Penafian: Artikel ini ialah maklumat pendidikan umum dan bukan nasihat klinikal individu. Sila rujuk profesional kesihatan yang bertauliah untuk penilaian dan nasihat yang sesuai dengan anak anda.

Rujukan

1. Rankin JA, et al. Fathers of youth with autism spectrum disorder: a systematic review of the impact of fathers’ involvement on youth, families, and intervention. Clinical Child and Family Psychology Review. 2019. DOI: 10.1007/s10567-019-00294-0
2. Donohue C, et al. The inclusion of fathers in parent coaching interventions for young autistic children: a systematic review. Journal of Autism and Developmental Disorders. 2025. DOI: 10.1007/s10803-025-06820-0
3. Kreiser N, et al. The power of two: exploring the impact of mothers’ and fathers’ involvement in speech-language pathology treatment for children with autism. Autism & Developmental Language Impairments. 2025. DOI: 10.1177/23969415251355462
4. Perzolli S, et al. Emotional availability in autism intervention: a mother-father comparative analysis. Brain Sciences. 2025. DOI: 10.3390/brainsci15020133
5. May CD, et al. Fathers raising children on the autism spectrum: lower stress and higher self-efficacy following SMS intervention. Journal of Autism and Developmental Disorders. 2021. DOI: 10.1007/s10803-021-04925-w
6. Flippin M, Crais ER. The need for more effective father involvement in early autism intervention. Journal of Early Intervention. 2011. DOI: 10.1177/1053815111400415